18.01.2018

اکبر کرگر

خوبونه ،انساني ناخبری شعور (ناخود اګاه)

او هنري ادبي پنځونې

د انسان روان يوه بله پېچلې دونيا ده، د انسان ناخود اګاه او يا تحت الشعور په واقعيت کې داسې پېچلى سيستم دى، چې له ډيرو پخوا زمانو راهيسې پوهانو او فلاسفه وو يا حکيمانو په دې اړوند ليکنې او څيړنې کړي دي. يو له هغه کسانو چى د انسان د خوبونو رښتینی او ژور کشف يې وکړ...بشپړ متن...

16.01.2018

پرتونادری

 کوتاهه سرایی‌های

حمیرا نکهت دستگیر زاده

 

نخستین گزینۀ شعری حمیرا نکهت دستگیر زاده شط آبی رهایی به سال  1369 خورشیدی به وسیلۀ انجمن نویسنده‌گان افغانستان انتشار یافت. با همین گزینه روشن بود که شاعر جوانی با نیروی و استعداد بزرگی از راه رسیده است که باید مقدمش را گرامی داشت.

نکهت در آن گزینه در یک سوی در منظومۀ غزل سرایی مولانا و حافط  و مثنوی سرایی سرگردان بود و در جهت دیگر دیوارهای پست بلند و بلند شعر عروضی را پشت سر گذاشته و رسیده بود به شعر آزاد عروضی یا نیمایی.

 هرچند شعر نکهت در شط آبی رهایی به پیمانه‌یی با زبان؛ حال وهوای رمانتیک آمیخته است؛ اما در کلیت او با همین گزینه نشان داد که می‌خواهد هدفمندانه و استوار به سوی اوج‌های و منزل‌های بلند‌تری گام بر ‌دارد که چنین هم شد.

از آن زمان تاکنون نکهت یازده کتاب از شعرهای خود را انتشار داده است.  در این گزینه‌ها گذشته از رباعی، ترانه و گاهی هم عزل‌های کوتاه،  او در شعر آزاد عروضی و گاهی هم  در شعر سپید به کوتاه سرایی نیز پرداخته است.

یازدهمین دفتر شعری حمیرا نکهت در مفصل دروغ و دعا نام دارد.  نکهت در این گزینه تو جه بیشتری نسبت به کوتاه سرایی نشان داده است که...ادامه...

12.01.2018

هارون یوسفی

گاهی شده؟

گاهی شده که طعمهء دزدان شده باشی؟

ناکرده گنه، راهی زندان شده باشی؟...ادامه...

 

 09.01.2018

اکبر کرګر

د سوله مل شينوارې

 ليوني سپي او زړه انا

تاسو لوستونکي فکر ونه کړئ  چې گويا سوله مل چيرته  سپي ساتلي دي اوهغه ليوني شويدي . دا خبره دهغه امريکايي سپو دپروژې سره هم تړاو نه لري چې په دې ورستیوکې په کابل کې پرانيستل شوه ، خو دې کې هم شک نشته چې دا ليوني سپي  دجورج ارويل دداستان (ژوبڼ) په څير په داسې فارم کې روزل شوي دي چې کلونه کلونه ورته امريکايانو ډوډۍ وراچولي او ښه يې پړسولي دي او نن  داسې ليوني شوي دي ، چې په هر څه خوله لگوي . په هر صورت زموږ هدف دسوله مل له ليونو سپیو نه دهغه وروستۍ لنډه کيسه ده ، چې نوم يې دى ٬٬ليوني سپي او زړه ادې ٬٬

کله چې ما دا کيسه ولوستله ، دې ته يې وهڅولم چې يو څه پرې ووايم ، ځکه د کيسې پيل او ...بشپړ متن...

09.01.2018

عبدالوکیل سوله مل

زړه انا او پمن سپي

توره لړه خپره ده. آسمان هم دا ډیره موده ده چې وریځو نیولی . کله کله تا لنده بریښنا پړق وهي . سپینه رڼا ټوله سیمه ونیسي ،خو هر څه دسترګو په رپ کې پناه او یبرته تپه تیاره شي. آسمان نه یوازې تورو وریځو پوښلی ځنې وختونه داسې وغوریږي ته به وایی ددوو لویو امپراطوریو ترمنځ د ټوپونو ډزې او وارونه يو په بل روان دي. باران هم کله ووري خو بیرته ژر ودریږي او باران ته دتږی اولس د فصلونو او ونو د خړوبولو امید ېې پرې شي. دلمر سترګه هم کله راوخیزي. او لمراو روښنا يۍ  ته د سترګې په لار او تږو وګړو په زړونو کې د روښانه سباوون هیله راوټوکوي خو لاېې لږې تودخې وجودونه نه وی ګرم کړي چې بیرته ېې وریځ مخه ډب کړي.

په دې ورځو شپوکې د کوڅه ډبو او پمنو...ادامه...

25.12.2017

هارون یوسفی

 

خره شو*

 

حال ما بد شد و حال دگران شد خره شو

جیب ما خالی و انبان فلان شد خره شو

آدمِ عاقل و بی واسطه در حاشیه رفت

کار و بار و نصب   از دزد کلان شد خره شو...ادامه...

 

د بلا سیوری‌،  د اغلې نسیمې باري د ۱۵  لنډو کیسو لومړنۍ ټولګه د پی دی اف په فورمات ستاسو  د لوستلو لپاره

د لوستلو او کښته کولو لینک- همدلته کلیک وکړی

*

په همدی اړه:

د هلمند نوی ملاله او د بلا سیوری

14.12.2017

پرتونادری

به یاد آن یار سفر کرده ، بیرنگ کوهدامنی

از مراسم  خاک سپاری بیرنگ کوهدامنی بر می گشتم ، اندوه‌ناک و دل‌تنگ؛ مثل آن بود که پاره یی از هستی‌ام را  در شکر دره برجای گذاشته بودم . مثل آن بود که بیرنگ پاره یی از هستی مرا  با خود به خاک  برده بود. احساس می کردم که بخشی از هستی خود را ازدست داده ام .

سرم روی سینه ام فرود آمده بود. مانند حجمی ازغم .  ذهنم پر بود از ...ادامه...

 

14.12.2017

د سليم شاه رپوټ

د غلام محمد کامه وال

د ورستیو شعری ټولګو ارزونکې غونډه

راقم د حروفو د دې رپوټ پريکړه کړې چې وليکي رپوټ خپل په جلا تون او  آواز ، په وزن او الحان جلا له نورو رپوټونو د روزگار . نن هم لرو رپوټ د شعر د غونډي ، خو په سر کې به ژاړو غميزه د خپل وطن چې وې کړلي څه نادودوي څو ښامارانو، يارانو د پيسو او د جيبونو خپلو ، نو زړه به نه تنگوئ حوصله به مو کړۍ فيراخه(پراخه ) په حکمت د...بشپړ متن...

07.12.2017

صبورالله سیاسنگ

 سایه‌اش بر من چراغ

بسیاری از کتابهای بزرگ کهن در راست و چپ هر برگ، دو کناره نازک میلانی داشتند: یکی فرارونده و دیگری فروآینده. نویسندگانی که آنجاها کج کج مینوشتند و بیشتر به واگشایی گرههای واژگانی میپرداختند، نام زیبایی داشتند: "حاشیه‌نگار". آنان را "حاشیه‌پرداز" نمیگفتند، زیرا حاشیه‌پردازی که استعاره "گریز از سوژه" بود، آهنگ خوشایند نداشت و ندارد.

با آنکه حاشیه‌نگاری را هنوز خرده ارزشی هست، کفه زیانبارش بر پله سودمندی میچربد: خواننده را آسانگیر و آسایشگرا میگرداند، به بیان دیگر از کاوش و کنجکاوی میکاهد و به تنبلی و سهل‌انگاری می‌افزاید.

آنچه خواندید، حاشیه‌یی بیش نبود برای نمایاندن اینکه چرا بررسی، ارزیابی و نقد در سرزمین ما - به ویژه در پشتو ریشه زمینگیر ندارد و این ماهی هر دمی که از آب گرفته شود، تازه است.

کردارنامه فرهنگی میرزاخان انصاری - از فروزانترین سیماهای هنر و اندیشه پشتوسرای - در درازای بیشتر از صد سال پسین از سوی هنری جورج راورتی، جیمز دارمستتر، انه‌ماری شیمل، عبدالحی حبیبی، زلمی هیوادمل، حبیب‌الله رفیع، دوست شینواری، همیش خلیل و چند تن دیگر گهگاه حاشیه‌نگاری شده‌است؛ ولی آیا این هستی بزرگ سزاوار رویکرد ژرفتر نیست؟

کوشش پربار ...ادامه...

12.10.2017

جانداد

د لندن د ادبی بهیر د اکتوبر ناسته   

د یکشنبې ورځ د اکتوبر په اتمه لندن میشتی لیکوال ،شاعران اود فرهنګ مینه وال بیا سره راټول شوی وو او د تیر په څیر ېې بیا خپلې هستونې د شعر ،او نثر په بڼه یوبل ته واورول.

د غونډې کوربه په لندن کې د افغان سفارت د ایلینګ څانګې ودانۍ  وه او د سفارت د نورو استاذو تر څنګ دا ځل پخپله د دغه سفارت لوی سفیر ښاغلی سید طیب جواد هم برخه اخیستې وه...بشپړ متن...

ورود به صفحهٔ‌ ویژه آسمایی برای یادبود از دکتور اکرم عثمان

روش املای زبان دری

صفحه ویژه حمید عبیدی در آسمایی
با بخش نوشتارهای سياسی-اجتماعی؛ ادبی- فرهنگی؛ گفت و شنود ها؛ گالری آثار هنری؛  فوتوگالری...

ورود به صفحه ی نخست شماره ی: 1 ؛  2 ؛ 3 ؛ 4 ؛ 5 ؛ 6 ؛ 7 ؛  8 ؛ 9؛ 10 ؛ 12 ؛ 13؛ 14؛ 15 ؛ 16؛ 17؛ 18؛ 19 ؛  20 ؛ 21 ؛ 22 ؛ 23 ؛ 24 ؛ 25 ؛ 26 ؛ 27 ؛ 28 ؛ 29 ؛ 30  ؛ 31 ؛ 32 ؛ 33 ؛ 34؛ 35 ؛ 36 ؛37  ؛ 38؛39 ; 40 ; 41 ؛ 42 ؛ 43 ؛ 44 ؛ 45؛ 46؛ 47 ؛ 48 ؛ 49 ؛ 50 ؛   51 ؛ 52 ؛ 53 ؛ 54 ؛ 55 ؛ 56 ؛ 57 ؛ 58؛ 59 ؛ 60  ؛ 61؛  62 ؛ 63 ؛ 64؛ 65؛ 66؛ 67؛ 68؛69؛ 70؛  71 ؛ 72؛ 73؛ 74؛ 75 ؛ 76؛ 78؛ 80؛ 81 ، 82 ؛ 83 ؛ 84 ؛ 85؛ 86؛ 87؛ 88 ؛ 89؛ 90 ؛ 91 ؛ 92 ؛ 93 ؛ 94; 95 ; 96 ; 97 ; 98 ; 99; 100 ; 101 ; 102  ; 103; 104 ; 105 ; 106 ; 107 ; 108; 109; 110 ؛111 ; 112; 113; 114; 115؛ 116 ; 117; 118; 119; 120؛121; 122

ورود به ویژه نامه ها و صفحات آرشیف آسمایی

18.01.2018

عبدالوکیل سوله مل

بنګړیواله

بنګړیواله توړۍ بیا پر کلي راغله

بنګړیواله زموږ دکلي

د پیغلوټو د اختر د شیبو زیری

دا ډیره موده کیږی چې د ډمانو کار په ټپه ولاړ دی. خلک د پخوا په څیر نه یوازې ږیری نشي خرییلی بلکې د نارینو اوږدې څڼې او ویښتان  هم نن سبا د ورځې مود ګرځیدلی دی . اوس نه یوازې پرې نه شرمیږی، ډیری ېې ثواب هم ګڼی. ځکه خو ټوله اداره اوس د داسې څڼورو سرتیرو او ما مورینو ډکه ده. اوسنی سرتیری او ما مورین نه یوازې د جټو پیغلو په څیرپه اوږدو ویښتانو کې د ښار په کوڅو کې بې پروا ګرځي راګرځي او د شړشمو په تیلو د غوړ و ویښتانو بوی ېې ټولې کوڅې او ادارې نیولي بلکې هر یو په جیب کې د رنجو کڅوړه هم خامخا... بشپړ متن...

15.01.2018

سليم شاه

د لندن د ادبي بهیر د نوی کال لومړۍ ناسته

 

09.01.2018

قادر مرادی

در تبزده گی ماه

...و اصلاً هیچ کس از برگشت من متعجب نشد. حتا مادرم که عرقریزان کنار تنور حویلی، نان می پخت. از شنیدن صدای خواهرک شش ساله ام که درب حویلی را چند دقیقه پیش به رویم گشوده بود، تعجب نکرد. با خواهرک کوچکم دم در آشنا شدم.

پرسیدم:

دختر کی استی؟

در حالی که کلکش را درد هانش برده بود، گفت:

دخترجنرال.

وقتی من بودم، ما سه برادر و دو خواهر بودیم. این یکی بعد رفتن من پیدا شده بود. گفتم:

به مادر بگو من آمده ام، من برادر تو استم.

و او سوی مادر نگاه کرد و

...ادامه...

09.01.2018

هارون یوسفی

دعا!

نیت کردم ادا سازم نماز ذات یکتا را

که دیگر ...ادامه...

 

 27.12.2017

اکبر کرگر

د غربت ، شړنې او له هيواده ليرې شويو هستونې او ادبيات 

يو وار چې انسان  د مور له کولمې غوڅ شي ،درد يې تل دماشوم په روان کې پاتې کيږي ـ مور خپل درد ته په غيږ کې دماشوم په نيولو، ټټر ته په نږدې کولو اود خپل تن اووجود په شيدو باندې دهغه په لويولو  کموي ـ ماشوم هم ځان ډاډه کوي. د مور گېډې او ټتر ته په نيږدې والي کې خپل رواني او جسمي انډول جوړوي. خو که د انسان بيولوژيک جوړښت د هغه په ټولنيزه  اوبدنه  کې پلې او تطبيق شي  او وليدل شي نو دا عنصر يا د مور شتون او موجوديت په  ورو  ورو نور بديلونه پيدا کوي . يو له دغو بديلونو څخه د ماشوم يا انسان د خاپوړو کوڅي دي. د هغه  د دريدو اوپرزيدو او بيا پورته کيدو جونگړه ده؛ د هغه د ټوکو خندا گانو او ژړاگانو لوبو او منډو کلي او ښارونه   دي.

همدا تصويرونه او انځورونه د زمان په تيريدو او شاته کيدو سره د هغه د ژوند ځمکه او ټاټوبى دى ،هغه يې  په ذهن کې پراخيږي. هلته چې انسان لوييږي ، زده کړه کوي ، ښوونځى ته ورځي ، سترگې يې په کتاب خلاصيږي او بيا...بشپړ متن...

11.11.2017

عبدالوکیل سوله مل

زموږ د کلي مشر

زموږ د کلی مشر چې زموږ د کلي مشرۍ ته نه وغوره شوی نو د کلي لوی او واړه، ځوانان او سپین ږیری نر او ښځې ټول ېې په صفتونو نه مړیدل . په هرځای او مجلس کې به ېې د پوهې ، دیا نت ، امانتدارۍ ، هوښیارۍ او تقوا خبرې کیدلې ،ان هغه سودخور ملک ېې هم یوه ورځ په یوه لوی مجلس کې پوهه او دیانت وستایه چې په هر جرګه او مرکه کې ېې  د بډو په پیسولویه کلا آباده کړې وه. هغه اوس...بشپر متن...

د همدی لیکوال نور اثار:

- اوسني لیونیان ــ پروني لیونیان

11.11.2017

پرتو نادری

نو خسروانی قالبی برای کوتاه سرایی!

نوخسروانی با نام مهدی اخوان ثالث چنان پیوند خورده است که خسروانی با باربد. به این مفهوم که اخوان این قالب شعری را بر بنیاد سرودهای خسروانی به گونۀ یک قالب شعری جداگانه پدید آورده است.

نوخسروانی که گونه‌یی از کوتاه سرایی است، در شعر پارسی دری یک قالب جوان است و عمر درازی ندارد. در حالی که خسروانی، ترانه و رباعی عمر درازی دارند و می‌شود گفت که سپیده دم شعرپارسی دری با همین قالب‌ها کوتاه آغاز یافته است...ادامه...

نوشتارهای دیگر همین نویسنده:‌

- پیشنۀ کوتاه سرای در پارسی دری

- شبگیر پولادیان، حماسه‌یی برای کوه

- کوتاه سرایی‌های واصف باختری

- سه‌گانی سعیدی بر جانماز چینی

 

15.10.2017

اکبر کرگر

 ولېپه ادبياتو کې د اسطورو څيړنه؟

...د لېوال اثر چې په ادبياتو کې د اسطورو څېړنه نوميږي، نوې چاپ شوې ده، سره له دې چې ډېرې پيچلې مسالې يې څېړلي، چې تر مخه په پښتو ادبياتو کې نه وې څېړل شوې او نه پرې په دومره زغم  سره چا کار کړى دى. ليکوال د شننې په ترڅ کې تطبيقي عنصر ته هم پام ساتلي دى. ليکوال په ډېر ښکلي انداز، مناسبه او سيستماتيکه بڼه مسايل څېړلي دي، ما هم په ډېره لېوالتيا ولوست، داسې لکه يو په زړه پورې ناول چې لولم.

زما په فکر د دې اثر په بوده تنسته کې يو...بشپړ متن...

 

09.10.2017

حیدر یگانه

چشمان ماجرا

چشمان تو، دو جلگهٔ سیّاره‌های دور

دریاچه‌های پر عسلِ تلخ و تند و شور...ادامه...

 

04.11.2017

ف. هیرمند

روش معرفی کتاب

روش "معرفی کتاب" به حیث یک روش مطلع کردن عاشقان علم و معرفت از سرچشمۀ دیدار معشوق شان تقریباً در تمام انواع رسانه ها معمول است. معرفی کتاب دوستداران کتاب را از چاپ و نشر کتب مورد توجه و متعلق به رشته و حوزه یی که برای شان دلچسپ است، باخبر می سازد و نیز منبع اطلاع برای آنانی می گردد که در جریان تتبع و پژوهش، در صدد تازه ترین مطالعات و تحقیقات در همان حوزۀ مورد تحقیق شان می باشند...ادامه...

 

25.10.2017

پرتو نادری

سه عقرب و شعر پای‌داری

بامداد دهۀ دموکراسی در افغانستان، بامداد خونینی بود. همان‌گونه که نخستین جنبش مشروطه‌خواهی در کشور نیز در نخستین گام‌های خویش با خون مشروطه‌خواهان آغشته شد. آن‌جا مشروطه‌خواهان به خاک و خون کشیده شدند، این‌جا دانش‌جویانی که می‌خواستند دموکراسی و آزادی بیان را تمرین کنند، سرکوب شدند. بسیاری از پژوهش‌گران جنبش‌های سیاسی و تاریخ معاصر در افغانستان، روی‌داد ...ادامه...

 

03.10.2017

دوکتور جنيد شريف

 کونډو ونډ

لنډه کيسه  

ټکنده غرمه وه . لمر د اسمان پر منځ ولاړ و . ان په هغه کلي کې چې هوايي سړه او د توتاتو   ونو په کې  په چوپه چوپتيا کې  قدونه راويستي او ځنگل  يې جوړ کړي وو گرمۍ پکې زور کړى و. طبعا تاسو  کولي شول  چې  دهمدغه توت ونې  لاندې شهباز خان ووينۍ  چې د توت يخ سيوري ته   پروت اوترې خوند اخلي . دا په کلي کې د توتانو يواځيني ونه وه ، کليوالو کنډو انډ بلله   .  کنډوانډ يا دکونډي خاوند مانا درلوده.  کيسه داسې وه  چې يو مهال  يوه زړه کونډه په دغه کلي کې اوسيده ـ له ډېره وخته  راهيسې يې  همدلته ژوند کاوه . دا ونه پر هغې ډېره گرانه وه . خلکو ليدل چې هغې په همدې ونه کې ټال اچولي وو او ان کله چې به هلته څوک نه وو له ونې سره به يې  خپل رازونياز هم  کاوه .   

شهباز لا د پنځلسو کالو زلمى وو. له ډير پخوا نه به...بشپړ متن...

 

29.09.2017

سليم شاه

د لندن ادبي ناسته

نن بيا له څه مودې وروسته افغان ليکوال ۔ شاعران او د فرهنګ مینه وال د سوتهال په کاروان رستورانت کې را ټول شوي دي . هر يو چې  د رستورانت هال ته راننوځی د لارو د بنديدا او له پارکينگه گيله کيږي ، دا ځکه چې  په ښار کې د ديوالي د جشن تابيا شوې ده لارې يې بندې کړي او له ډيرو ليرې لارو ياران را تاو شوي خو دې غونډي ته يې تيارې نيولي او ځان رارسوي ...بشپړ متن...